ភាពខុសគ្នារវាងប្រទេសដែលមានកុបកម្មកើតឡើង និង​ប្រទេស​ដែល​ប្រជាជន​តម្រង់​ជួរ​យ៉ាង​មាន​របៀប​រៀប​រយ

ភាពខុសគ្នារវាងប្រទេសដែលមានកុបកម្មកើតឡើង និង​ប្រទេស​ដែល​ប្រជាជន​តម្រង់​ជួរ​យ៉ាងមាន​របៀប​រៀប​រយ។

បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសបារាំងកំពុងប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពតានតឹងយ៉ាងខ្លាំង។ នៅទូទាំងប្រទេស ការ​ធ្វើបាតុកម្មកាន់តែច្រើនឡើង។ មូលហេតុត្រូវបានគេចាត់ទុកថា បណ្តាលមកពីថ្លៃចំណាយ​​លើជីវភាពរស់នៅកើនឡើង ប្រព័ន្ធអប់រំធ្លាក់ចុះ លក្ខខណ្ឌរស់នៅលំបាក និងគុណភាពសេវាកម្ម​សាធារណៈ​ចុះ​ខ្សោយ។

នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ អ្នកចូលរួមបាតុកម្មមានចំនួនចន្លោះពី ៥៥០,០០០ ទៅ ៨០០,០០០ នាក់ ដែល​​បណ្តាលឲ្យមានការវាយប្រហារ បំផ្លិចបំផ្លាញនៅតាមហាង ជាមួយនឹងការប៉ាន់​​ស្មាន​​ថា​​មាន​ការ​ខូច​ខាត​ជាង ៣,០០០ គ្រឹះស្ថាន។

ថ្វីត្បិតតែ មិនមែនក្រុមបាតុករទាំងអស់សុទ្ធតែចូលរួមសកម្មភាពលួចប្លន់ក៏ដោយ។ ទោះ​ជាយ៉ាង​ណា ការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចរហូតមកដល់ពេលនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនរាប់​រយ​លាន​អឺរ៉ូ។

បច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថានភាពបាតុកម្មនៅតែមិនទាន់មានសញ្ញាថមថយនោះទេ ហើយកំពុងមានទំនោរ​​រីក​​រាល​​ដាល​ដល់​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដូច​ជា​ប្រទេស​​​បែល​​ហ្ស៊ិក​ជា​​​ដើម។

ទន្ទឹមនឹងនោះ នៅប្រទេសជប៉ុន ប្រជាជនក៏បានចេញទៅធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងស្ថានភាពរស់​នៅ​លំបាក និងការបាត់បង់ជំនឿលើនយោបាយផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា ជាទូទៅការធ្វើបាតុកម្ម​​គ្រាន់តែដង្ហែក្បួនដើរតាមជួរ និងស្រែកហ៊ោពាក្យស្លោកប៉ុណ្ណោះ មិនបានបង្កើតឲ្យទៅ​ជា​កុបកម្ម​នោះ​ទេ។

សូម្បីតែនៅពេលដែលប្រឈមមុខនឹងគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិដ៏សាហាវក៏ដោយ នៅតាមកន្លែង​ចែក​ស្បៀង​អាហារក្នុងប្រទេសជប៉ុនក៏កម្រកើត​មាន​ស្ថាន​ភាព​ចលាចលដែរ។ ប្រជាជនមិនបាន​ដណ្តើម​គ្នា រុញច្រានគ្នានោះទេ ប៉ុន្តែតែងតែតម្រង់ជួរដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយរង់ចាំដល់វេនរបស់ខ្លួន​​ដោយ​​អំណត់។

ដូច្នេះតើអ្វីទៅដែលបង្កើតបានជាភាពខុសគ្នា? នេះជាសំណួរដែលយើងទាំងអស់គ្នានឹងស្វែងយល់​តាមរយៈអត្តបទខាងក្រោម។

គំនិតដែលថា ប្រជាជនជប៉ុនស្លូតបូត កម្រនឹងជំទាស់ ឬរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនមានវិធានការណ៍ទប់ស្កាត់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គឺជាការពន្យល់ដែលស្រពិចស្រពិល។ យើងគួរតែស្វែងយល់ឲ្យកាន់​តែ​ស៊ី​ជម្រៅ​ ដើម្បី​យល់​អំពី​ធាតុ​ពិត​នៃ​បញ្ហា​នេះ។

តាមពិតទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រទេសជប៉ុនមិនមែនមិនធ្លាប់កើតមានកុបកម្មនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាង​ណា ករណី​ទាំងនេះមានទ្រង់ទ្រាយតូច ហើយ​មិន​បាន​បង្ក​ការ​ខូច​ខាត​ទូលំ​ទូលាយ​នោះ​ទេ។

កុបកម្មមួយក្នុងចំណោមកុបកម្មដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់បំផុតក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះបានកើត​ឡើង​នៅ​ទីក្រុង​តូក្យូ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៣ ។ ហេតុ​ការណ៍​កើត​ឡើង​ក្នុង​ពេល​ដំណាល​គ្នានៅ​ស្ថានីយ៍​រថភ្លើង​ចំនួន ៣៨ កន្លែង ដោយមានមនុស្សប្រហែល ៣២,០០០ នាក់ចូលរួម។

មូលហេតុបណ្តាលមកពីការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្លូវដែក ដែលធ្វើឲ្យអ្នកដំណើរទៅ​ធ្វើ​ការ​ជារៀងរាល់ថ្ងៃខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង។ ការកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើររបស់រថភ្លើងបានបណ្តាល​ឲ្យ​កំហឹង​របស់អ្នកធ្វើដំណើរឈានដល់កម្រិតកំពូល ដែលបណ្តាលឲ្យពួកគេបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួនរបស់ស្ថានីយ៍។

ទោះជាយ៉ាងណា ការមិនពេញចិត្តមិនបានរីករាលដាលដល់គោលដៅផ្សេងទៀតនោះទេ។

ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងករណីកុបកម្មដែលកំពុងកើតឡើងនៅប្រទេសបារាំងបច្ចុប្បន្ន ទោះបីជាការមិនពេញ​ចិត្ត​ភាគ​ច្រើនផ្តោតលើរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ អាជីវកម្មឯកជនជាច្រើន រួមទាំងផ្សារទំនើប និង​ភោជនីយដ្ឋាន នៅតែត្រូវវាយប្រហារ ទំនិញត្រូវលួចយកទៅ។

អាចយល់បានថាប្រជាជនកំពុងស៊ូទ្រាំនឹងស្ថានភាពរស់នៅយ៉ាងលំបាក។ ប៉ុន្តែ​អាជីវកម្ម​ឯក​ជន​​​ដែល​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​​ផ្ទាល់នឹងមូលហេតុនេះបែរជាក្លាយជា​ជន​រង​​គ្រោះ ត្រូវទទួលរងនូវការ​ខាត​បង់​ដែល​ពួក​គេ​មិន​​គួរ​មាន។

ដោយផ្អែកលើហេតុការណ៍ដែលបានកើតឡើង យើងអាចមើលឃើញថា ប្រជាជនជប៉ុនមិនមែនចេះ​តែ​ស៊ូទ្រាំដោយស្ងៀមស្ងាត់ មិនប្រឆាំងនោះទេ។ ដូច្នេះតើកត្តាអ្វីខ្លះដែលបានជួយកាត់បន្ថយទ្រង់​ទ្រាយ​កុបកម្ម ក៏ដូចជាការពារការខូចខាតរីករាលដាល នៅពេលដែលកុបកម្មកើតឡើងក្នុង​​ប្រទេស​​ជប៉ុន? តាមគំនិតខ្ញុំ កត្តាមួយក្នុងចំណោមកត្តាដែលសំខាន់បំផុតគឺភាពខុសគ្នានៃការ​​អប់រំ។

មិនមែនសមត្ថភាពរៀនសូត្ររបស់សិស្សជប៉ុនខ្ពស់ ឬទាបនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាភាពខុសគ្នានៃទស្សន​​វិជ្ជា និង​​គោល​​ដៅ​​នៃ​​ប្រព័ន្ធ​​អប់រំ។

តាំងពីដើមដំបូងមក ប្រទេសជប៉ុនបានអនុវត្តគោលគំនិត “Hakko Ichiu” (八紘一宇) ដែលមាន​ន័យ​ថា មនុស្ស​គ្រប់​គ្នានៅលើលោក​នេះ​ដូច​ជា​សមាជិក​ក្នុង​គ្រួសារ​តែ​មួយ។ 

ចាប់ពីពេលនោះមក គំនិតនៃការរស់នៅជាមួយគ្នា និងការអភិវឌ្ឍរួមគ្នាត្រូវបានបង្កើតឡើង។

នៅពេលដែលធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពអាក្រក់រហូតដល់ថ្នាក់ទ្រាំលែងបាន គោលដៅដែលយើងគួរតែប្រឆាំងជំទាស់គឺជាភាគីដែលបង្កហេតុការណ៍នោះ។

ការបញ្ចេញកំហឹង និងបង្កការខូចខាតដល់ទីកន្លែងដែលគ្មានកំហុសដូចជាហាង ឬអាជីវកម្មដែល​​មិនពាក់ព័ន្ធ ប្រៀបបីដូចជាសកម្មភាពប្លន់​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ជន​រួម​ជាតិ​ ជាមនុស្សដែល​​ត្រូវ​បានចាត់​ទុក​ជា​​សមាជិក​​ក្នុង​​គ្រួសារ​​របស់​​ខ្លួន។

ខ្ញុំគិតថា តាំងពីក្មេង ប្រជាជនជប៉ុនត្រូវបានគ្រួសារ និងសាលារៀនអប់រំ បណ្តុះបណ្តាលគំនិតដែលថា “មានរឿងមួយចំនួនដែលមិនគួរធ្វើដាច់ខាត ទាំងដែលខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាក​ក៏​ដោយ” ។

តើអនាគតរបស់ប្រទេសបារាំងនឹងទៅជាយ៉ាងណា?

អ្នកដែលចូលរួមបំផ្លិចបំផ្លាញ លួចប្លន់ទំនិញ និងលុយកាក់នៅតាមហាងនានា ប្រហែលជាអាចបំពេញតម្រូវនៅចំពោះមុខរបស់ពួកគេ។ ទោះជាយ៉ាងណា អារម្មណ៍ដែលបំពេញតាមចិត្តនោះមិន​យូរ​អង្វែង​នោះ​ទេ។

ហើយបន្ទាប់មក លទ្ធផល​ដែល​ជៀស​មិន​រួច​នោះ​គឺ​អាជីវកម្មបរទេសអាចនឹងដកដើមទុនចេញ​ពី​​​ទីផ្សារ។ ថវិកាជាតិត្រូវចំណាយប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដើម្បីស្តារផ្លូវដែលខូចខាតឡើងវិញ។ ហើយ​​ភ្ញៀវ​ទេស​​ចរណ៍​​នឹង​​ងាក​​ចេញ​​ដោយ​សារ​តែ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​​អស្ថិរភាព​​សន្តិសុខ។

នៅពេលនោះ សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូលនឹងរាំងស្ទះ។ នៅទីបំផុត សូម្បីតែអ្នកដែលមានអារម្មណ៍ពេញ​ចិត្ត​គ្រា​នោះ​ក៏​​អាច​​នឹង​រង​ការ​ខាត​បង់​រយៈ​ពេលវែង​ផង​ដែរ។

ខ្ញុំគិតថា ការដែលបុគ្គលម្នាក់អាចយល់ឃើញ និងពិចារណាលម្អិតចំពោះបញ្ហានេះ ដើម្បីកែតម្រូវឥរិយាបថ​របស់ខ្លួន ដូច្នេះធ្វើសកម្មភាពដោយផ្អែកលើលទ្ធផលយូរអង្វែង ជាជាងផលប្រយោជន៍នៅ​ចំពោះ​មុខ – គឺជាលទ្ធផលដែលត្រូវបានកំណត់តាមរយៈភាពខុសគ្នានៃការអប់រំ។

ប្រទេសបារាំងកំពុងទទួលយកលំហូរជនអន្តោប្រវេសន៍យ៉ាងច្រើន។

បន្ទាប់់ពីទទួលបានព័ត៌មានផ្សារទំនើបត្រូវវាយប្រហារ មានតែតំបន់លក់សាច់ជ្រូកប៉ុណ្ណោះដែលនៅ​ដដែល មាន​ពាក្យ​ចចាម​អារ៉ាម​បាន​លេច​ឡើង​ថា ហេតុ​ការណ៍​នេះ​មាន​ទាក់​ទង​នឹង​ក្រុម​​​ជន​អន្តោប្រវេសន៍​​មូស្លីម។ ទោះជាយ៉ាងណា ការពិតនៅតែមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់នោះទេ។

យ៉ាងណាមិញ តាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ មូលដ្ឋាននៃបញ្ហាមិនស្ថិតនៅលើសាសនានោះទេ។

មិនថាគោរពតាមសាសនាអ្វីនោះទេ អ្វី​ដែល​សំខាន់​ត្រង់​ថា​មនុស្ស​ត្រូវ​បាន​អប់រំ​ឲ្យ​ចេះ​សហការ​​​គ្នា​​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ដោយឆ្ពោះទៅរកផលប្រយោជន៍យូរអង្វែង​ដែរ​ឬ​អត់ ជាជាងគ្រាន់តែបំពេញ​​បំណង​​ចំពោះ​​​មុខ។

ឥឡូវនេះ ប្រទេសជប៉ុនក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងមតិចម្រូងចម្រាសទាក់ទងនឹងបញ្ហាជន​អន្តោប្រវេសន៍​ផង​ដែរ។ ដូច្នេះហើយ រឿងដែលកំពុងកើតឡើងនៅប្រទេសបារាំង ប្រហែលមិនមែនជារឿងរបស់​​ប្រទេស​​ផ្សេង​​ទៀត​​ឡើយ។

សរុបទៅ ភាពខុសគ្នារវាងសង្គមនានាប្រហែលជាមិនត្រឹមតែស្ថិតលើរបៀបដែលមនុស្សមានប្រតិកម្ម​​ចំពោះ​ការ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាតម្លៃដែលត្រូវបានបណ្តុះក្នុងបុគ្គលម្នាក់ៗ​តាំង​ពី​កុមារភាព​ផង​ដែរ។

ចុះ​ប្រទេស​របស់​អ្នក​វិញ? តើ​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​គិត​យ៉ាង​ណា​​នៅ​ពេល​ដែល​មើល​ឃើញ​កុបកម្ម​លើកនេះ​​នៅ​​ប្រទេស​​បារាំង?

Abe Kengo