ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនជប៉ុន​តែង​តែ​និយាយ​ពាក្យ​សុំ​ទោស? ទង្វើ​ល្អ​ដែល​បង្កប់​នៅ​ពី​ក្រោយ​ឃ្លា “Sumimasen”

ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនជប៉ុន​តែង​តែ​និយាយ​ពាក្យ​សុំ​ទោស? ទង្វើ​ល្អ​ដែល​បង្កប់​នៅ​ពី​ក្រោយ​ឃ្លា “Sumimasen” ។

ប្រជាជនជប៉ុនច្រើនតែនិយាយពាក្យសុំទោសដោយមិនដឹងខ្លួន ទាំងដែលពួកគេមិនគិតថាខ្លួនបាន​​ធ្វើ​អ្វី​ខុស​ក៏​ដោយ។ ទង្វើនេះធ្វើឲ្យមនុស្សជាច្រើនដែលមកពីប្រទេសផ្សេងទៀតងឿងឆ្ងល់។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ប្រជាជនជប៉ុនតែងតែនិយាយពាក្យសុំទោសដូច្នេះ?

វប្បធម៌នេះថែមទាំងធ្វើឲ្យអ្នកដទៃយល់ឃើញថា ប្រជាជនជប៉ុនជាជនជាតិមួយដែល “គ្មានទំនុក​ចិត្ត ហើយ​តែង​តែ​សុំ​ទោស” ។

យ៉ាងណាមិញ នៅពីក្រោយពាក្យសុំទោសដដែលៗនោះ បែរជាបង្កប់អត្តន័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដែលមនុស្សជាច្រើនប្រហែលជាមិនទាន់បានដឹងនោះឡើយ។ ចូរយើងស្វែងយល់អំពីអត្តន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅនេះតាមរយៈអត្ថបទខាងក្រោម។

ក្នុងភាសាជប៉ុនមានរបៀបនិយាយសុំទោសច្រើន ប៉ុន្តែពាក្យដែលនិយមប្រើបំផុតប្រហែលជា “Sumimasen” ។

មិនត្រឹមតែប្រើក្នុងស្ថានភាពទទួលកំហុសប៉ុណ្ណោះទេ ពាក្យ “Sumimasen” ក្នុងភាសាជប៉ុនថែមទាំងបង្កប់អត្ថន័យស្រដៀងគ្នាទៅនឹងពាក្យ “Excuse me” ក្នុងភាសាអង់គ្លេស។ ពោលគឺជាពាក្យ​សុំ​ទោស​តាម​បែប​គួរ​សម ប្រើសម្រាប់ហៅនរណាម្នាក់ ឬសុំរំខានពួកគេ។

ឧទាហរណ៍ដូចជាប្រជាជនជប៉ុនអាចនិយាយថា “Sumimasen” នៅពេលដែលចង់បញ្ចេញមតិក្នុងកិច្ចប្រជុំ នៅពេលដែលជួបនរណាម្នាក់រាំងផ្លូវមិនអាចទៅមុខ ឬនៅពេលដែលទទួលបានរបស់របរពីអ្នកដទៃ។

តាមរយៈស្ថានភាពដូចនេះ ទើបគេលើកជាសំណួរសួរថា៖ “ហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនជប៉ុនបែរជាសុំទោសទាំងដែលពួកគេមិនធ្វើអ្វីខុស?”

ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលដែលយើងស្វែងយល់ពីប្រភពដើមនៃពាក្យ “Sumimasen” យើងនឹងយល់ឃើញថា អត្ថន័យរបស់វាមិនមែនគ្រាន់តែជាការសុំទោសនោះទេ។

តាមពិតទៅពាក្យ “Sumi” ក្នុងពាក្យ “Sumimasen” មានប្រភពមកពីកិរិយាស័ព្ទ “Sumu” (済む) ដែល​មានន័យថារួចរាល់ បញ្ចប់ ឬដោះស្រាយបញ្ហាមួយ។

នៅពេលដែលពាក្យនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាទម្រង់បដិសេធ (ផ្នែកខាងក្រោយនៃពាក្យបញ្ចប់ដោយ “masen”) ដែលបង្កប់អត្តន័យថា មានរឿងមួយមិនទាន់បានបញ្ចប់នៅឡើយ។

ដូច្នេះអត្ថន័យដើមនៃឃ្លាទាំងមូលគឺ៖

“មិនទាន់បញ្ចប់/មិនទាន់រួចរាល់” ។

តើមានរឿងអ្វីដែលមិនទាន់បញ្ចប់?

នោះគឺជាការតបស្នងក្តីស្រលាញ់ ការយកចិត្តទុកដាក់ ឬទង្វើដែលអ្នកដទៃបានធ្វើចំពោះយើង។

សម្រាប់ប្រជាជនជប៉ុន អ្វីដែលសំខាន់បំផុតមិនមែនជាការកំណត់ថា នរណាត្រូវ នរណាខុសឲ្យច្បាស់​លាស់​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែជាទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងមនុស្ស។

នេះជាពាក្យដែលផ្តើមចេញពីផ្នត់គំនិត “មិនចង់បង្កការរំខាន មិនចង់ក្លាយជាបន្ទុករបស់អ្នកដទៃ” ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រជាជនជប៉ុនប្រើពាក្យនេះសម្រាប់បង្ហាញពីអារម្មណ៍ទើសទាល់នៅពេលដែល​ធ្វើឲ្យភាគីអាក់អន់ចិត្តដោយអចេតនា ឬនៅពេលដែលស្រែកហៅធ្វើឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេលវេលារបស់​ពួក​គេ។

ទោះបីជាប្រជាជនជប៉ុនសព្វថ្ងៃនេះប្រហែលជាលែងដឹងច្បាស់អំពីប្រភពដើមនេះក៏ដោយ ពួក​គេ​នៅ​តែ​និយាយ​ពាក្យ​ថា “Sumimasen” ដែលប្រៀបបីដូចជាប្រតិកម្មធម្មតាក្នុងទំនាក់ទំនង​ប្រចាំ​ថ្ងៃ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ជប៉ុនមានគោលគំនិតមួយហៅថា Kotodama (言霊) ដែលគេតែងតែយល់ថា “ដួង​ព្រលឹង​នៃ​ភាសា” ។ យោង​ទៅ​តាម​គោល​គំនិត​នេះ រាល់ពាក្យដែលនិយាយចេញសុទ្ធតែបង្កប់​ដួង​ព្រលឹង​​ខាង​​ក្នុង។

ប្រសិនបើរឹងរូសពេក ហើយតែងតែចង់បញ្ជាក់ថាខ្លួនត្រូវនៅចំពោះមុខអ្នកដទៃ ទំនាក់ទំនងរវាង​ភាគីទាំងពីរអាចនឹងបែកបាក់។ ដូច្នេះហើយ ប្រជាជនជប៉ុនមានទំនោរបន្ទាបឋានៈរបស់ខ្លួន​បន្តិចបន្តួចក្នុងការទំនាក់ទំនង ដើម្បីរក្សាឲ្យបរិយាកាសចុះសម្រុងគ្នា និងជៀសវាងការបំផ្លាញ​ទំនាក់​ទំនង។

“Sumimasen” គឺជា “ដួងព្រលឹងនៃភាសា” ដើម្បីសម្រួលស្ថានភាព និងធ្វើឲ្យបរិយាកាសជុំវិញមាន​ភាព​ចុះ​សម្រុង។

នេះជាពាក្យដែលមានតម្លៃបំផុត ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការដឹងគុណ និងការគោរព។ ត្រឹមពាក្យដ៏ខ្លី​មួយ អាច​បបង្ហាញពីការដឹងគុណ ភាពទើសទាល់ និងការបន្ទាបខ្លួនក្នុងពេលតែមួយ។

ការដែលប្រជាជនជប៉ុនតែងតែនិយាយថា “Sumimasen” មិនមែនព្រោះតែពួកគេទន់ខ្សោយ ឬខ្វះទំនុកចិត្តនោះទេ។ ប៉ុន្តែបង្កប់នៅពីក្រោយការនិយាយនោះគឺជាទឹកចិត្តដ៏ល្អរបស់អ្នកដែលឲ្យតម្លៃចំពោះទំនាក់ទំនងរវាងខ្លួន និងអ្នកដទៃ ទាំង​ដែល​នោះ​គ្រាន់​តែ​ជាការ​ជួប​គ្នា​មួយ​ភ្លែត​ក៏​ដោយ។

ក្នុងភាសាជប៉ុនមានសុភាសិតដ៏ល្បីមួយនិយាយថា “Ichigo Ichie – មួយជីវិតជួបគ្នាតែម្តង”។

សុភាសិតនេះសង្កត់ធ្ងន់ថា រាល់ពេលដែលជួបគ្នាសុទ្ធតែជាពេលវេលាដ៏ពិសេស ដែលមិនអាចធ្វើឡើងវិញបាននោះទេ។ ទោះបីជាជួបគ្នាតែម្តងក្នុងមួយជីវិត ហើយមិនមានឱកាសជួបគ្នាម្តងទៀតក៏ដោយ យើងគួរតែឲ្យតម្លៃនិស្ស័យនោះប្រៀបបីដូចជារឿងដ៏ល្អ។

ប្រហែលជាមកពីគំនិតនេះទើបពាក្យ “Sumimasen” តែងតែត្រូវបានប្រើក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជា​ជន​ជប៉ុន។ ហើយ​បើ​ទោះបីជាប្រជាជននាសម័យនេះភ្លេចអត្ថន័យដើមនៃពាក្យនេះក៏​ដោយ អំណាច​នៃ​ពាក្យ​ពេចន៍ យោង​ទៅ​តាម​គោល​គំនិត​ដួង​ព្រលឹង​នៃ​ភាសា នៅ​តែ​មិន​បាត់​បង់។

ទោះបីជាដួង​ព្រលឹង​នៃ​ភាសា​គ្រាន់​តែ​ជា​គំនិត​អរូបី មិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ ហើយ​ក៏​មិន​ទាន់មានភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្របញ្ជាក់ក៏ដោយ។ យ៉ាងណាមិញ តម្លៃរបស់ពាក្យពេចន៍ពេលខ្លះ​មិនស្ថិតលើការពន្យល់របស់វិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងស្ថិតលើអារម្មណ៍ និងទំនាក់ទំនងរវាង​មនុស្ស​ផង​ដែរ។

ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ សម្រាប់ប្រជាជនជប៉ុន អ្វីដែលសំខាន់មិនមែនគ្រាន់តែជាការ​បែង​ចែកខុសត្រូវនោះទេ ថែមទាំងជាការរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស​នៅចំពោះមុខ។ ប្រហែល​ជា​​ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​ពាក្យ “Sumimasen” នៅតែត្រូវបាននិយាយចេញក្នុងស្ថានភាពដែលមិន​ចាំ​បាច់​​សុំ​​ទោស។ ព្រោះបង្កប់នៅពីក្រោយពាក្យនោះ ពេលខ្លះមិនមែនជាការទទួលស្គាល់កំហុសនោះ​ទេ ប៉ុន្តែជាការដឹងគុណ ការបន្ទាបខ្លួន និងបំណងមិនចង់រំខាន់អ្នកដទៃ។

តើទស្សនៈរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នាយ៉ាងម៉េចវិញ? តើអ្នកគិតថាពាក្យ “Sumimasen” ជាការសុំទោស​ដែលមិនចាំបាច់ ឬជាការលាក់ពុត? ឬនោះជាការដែលប្រជាជនជប៉ុនបង្ហាញពីការយកចិត្ត​ទុក​ដាក់ និង​ការ​ឲ្យ​តម្លៃ​ចំពោះ​មនុស្ស​ដែល​ពួក​​គេ​​បាន​​ជួប​​នៅ​​លើ​​ផ្លូវ​​ជីវិត ដែល​បង្កប់​ទៅដោយ​វប្បធម៌​ជប៉ុន?

Abe Kengo