នៅ​ពេល​ដែល​ពណ៌​ខ្មៅ​ប្រែ​ជា​ប្រាក់៖ អាថ៌កំបាំង​នៃ​វត្ត​ពន្លឺ​ប្រាក់

នៅពេលដែលពណ៌ខ្មៅប្រែជាប្រាក់៖ អាថ៌កំបាំងនៃវត្តពន្លឺប្រាក់។

ជាច្រើនជំនាន់មកហើយ នៅកណ្តាល​រាជធានី​បុរាណ Kyoto មានវត្តចំនួនពីរដែលតែងតែត្រូវបានរំលឹកដល់គឺវត្តពន្លឺមាស ឬគេហៅថាប្រាសាទមាស (Kinkakuji) និងវត្តពន្លឺប្រាក់ ឬគេហៅ​ថា​ប្រាសាទ​ប្រាក់ (Gingakuji) ។

ប្រសិនបើម្ខាងត្រូវបានស្រោបដោយពណ៌មាសភ្លឺចែងចាំងរហូតដល់ថ្នាក់គ្រាន់តែក្រឡេកមើលមួយ​ភ្លែតប្រាកដជាដឹងថា ហេតុអ្វីបានជាវត្តមានឈ្មោះហៅថា “វត្តមាស” ភ្លាម។ ចំណែកឯម្ខាងទៀត​បែរ​ជា​ស្ងប់​ស្ងាត់​ព្រោះ​តែ​ពណ៌ខ្មៅ មិនមានពណ៌ប្រាក់បន្តិចឡើយ។

ហេតុអ្វីបានជាប្រាសាទដែលមានឈ្មោះហៅថា “ប្រាសាទប្រាក់” បែរជាមិនស្រោបប្រាក់ទៅវិញ?

រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ទើបចម្លើយត្រូវបានបង្ហើបឲ្យដឹង។

នៅពីក្រោយពណ៌ខ្មៅដ៏ស្ងប់ស្ងាត់របស់វត្តពន្លឺប្រាក់គឺជាចំណុចកំពូលនៃសោភ័ណភាពជប៉ុន – ជាទស្សន​វិជ្ជា​និយាយពីសម្រស់ដ៏ជ្រាលជ្រៅដែលសូម្បីតែប្រជាជនជប៉ុនជាច្រើននាពេលសព្វថ្ងៃនេះក៏​មិន​ដឹងនោះដែរ។

វត្តពន្លឺមាសគឺជាសំណង់ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ ១៣៩៧ ។

ដូចដែលឈ្មោះបានបង្ហាញ ជាន់ខាងលើប្រាសាទ​ទាំង​មូល​ត្រូវ​បាន​ស្រោប​ដោយ​សន្លឹក​មាស​ពិត។ បើ​តាម​​អត្រា​​តម្លៃ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន ការសាងសង់​សរុប​ប្រហែល​ជា ១០ ទៅ ៨០ ពាន់លានយ៉េន។

រហូតដល់ឆ្នាំ ១៤៨២ វត្តពន្លឺប្រាក់​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង។

ដោយសារវត្តមានដ៏អស្ចារ្យនៃវត្តពន្លឺមាស គ្រប់គ្នាប្រាកដជាគិតថា វត្តពន្លឺប្រាក់ប្រាកដជាត្រូវបាន​ស្រោប​ដោយ​ស្លឹក​ប្រាក់ ដូចដែលវត្តពន្លឺមាសធ្លាប់ត្រូវបានស្រោបដោយមាសផងដែរ។

រហូតដល់ថ្នាក់អ្នកខ្លះថែមទាំងជឿថា ស្រទាប់ប្រាក់នោះពិតជាមានមែន ប៉ុន្តែយូរៗទៅបានរបកចេញ ឬ​ត្រូវ​គេ​លួច។

ទោះជាយ៉ាងណា ការស្ទង់មតិជាបន្តបន្ទាប់មិនបានរកឃើញដានរបស់ប្រាក់នោះទេ។

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹង លទ្ធផលស្រាវជ្រាវថែមទាំងបានបង្ហាញថា តាំងពីដំបូង មិនធ្លាប់មានគម្រោង​ស្រោប​ប្រាក់​នៅ​លើ​វត្តឡើយ។

ហើយក៏មានទ្រឹស្ដីមួយលើកឡើងថា កាលពីមុនមនុស្សធ្លាប់មានបំណងស្រោបប្រាក់ដើម្បីឲ្យសម​នឹង​វត្ត​ពន្លឺ​មាស ប៉ុន្តែដោយសារតែ​រតនាគារជាតិ​មាន​កំណត់ ដូច្នេះត្រូវបោះបង់ចោលគំនិតនេះ។ យ៉ាង​ណា​មិញ ទ្រឹស្ដី​នោះ​ត្រូវ​បាន​ច្រាន​ចោល។

វត្តពន្លឺប្រាក់ទាំងមូល​ត្រូវ​បាន​ស្រោបដោយស្រទាប់ម្រក្សណ៍ខ្មុកខ្មៅ ដោយមិនមានពណ៌ប្រាក់បន្តិច​ឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណា ពណ៌ខ្មៅនោះបែរជាត្រូវបានលោកមេទ័ព Ashikaga Yoshimasa – ដែលជាអ្នកគ្រប់​គ្រងដ៏មានអំណាចនាពេលនោះ ហើយក៏ជាអ្នកដែលបានដឹកនាំការសាងសង់ប្រាសាទ – បាន​​បញ្ចូល​​ការ​​គិត​​គូរ​​ពី​​សោភ័ណភាព​​ក្នុង​​នោះ​ផង​ដែរ។

លោកជាអ្នកដែលបានគាំទ្រយ៉ាងមុតមាំចំពោះការអភិវឌ្ឍពិធីតែ ការរៀបចំផ្កា ការគូរគំនូរទឹកថ្នាំ និង​សិល្បៈ​សួន​ច្បារ​ជប៉ុន។

ក្រោមសម័យកាលរបស់លោក សោភ័ណភាពមួយដែលមានឈ្មោះហៅថា វប្បធម៌ Higashiyama បានឈានដល់កម្រិតកំពូល ដោយ​ក្លាយ​ជា​ព្រឹត្តិ​ការណ៍សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវប្បធម៌ជប៉ុន។

ប្រសិនបើអ្នកធ្លាប់បានលឺអំពី Wabi-sabi (侘び寂び) – ទស្សនវិជ្ជាមួយដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសម្រស់​នៃភាពសាមញ្ញ ធម្មជាតិ និងភាពមិនស្ថិតស្ថេរ – ដូច្នេះសោភ័ណភាពនេះត្រូវបានបំពេញ​នៅ​​សម័យ​​កាល​​នោះ។

ចំណុចកំពូលនៃសោភ័ណភាពជប៉ុនមិនមែនស្ថិតលើតែសម្រស់ដែលមើលឃើញដោយភ្នែកនោះទេ ប៉ុន្តែ​ជា​សម្រស់​ដែល​ប្រើ​ចិត្ត​មើល។

និយាយឲ្យងាយយល់ ជនជាតិជប៉ុន​ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​ស្មារតី និងចំណុចសុីជម្រៅខាងក្នុងជាជាងការតុបតែង​ឆើត​ឆាយ​ខាង​ក្រៅ។

ប្រសិនបើវត្តពន្លឺមាសគឺជាស្នាដៃសិល្បៈដែលមានភាពស្រស់ស្អាតទាក់ទាញភ្នែក នោះវត្តពន្លឺប្រាក់បែរជាមានគោលដៅឆ្ពោះទៅរកពិភព​លោក​ដែល​លើស​ពី​ការ​មើល​ឃើញ។

ការបកស្រាយទាក់ទងនឹងឈ្មោះរបស់ប្រាសាទ មានទ្រឹស្តីជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើង។ ក្នុងចំណោម​នោះ ទ្រឹស្តី​ដែល​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ច្រើន​បំផុតបង្ហាញថា នៅក្រោមពន្លឺព្រះច័ន្ទ ស្រទាប់​ថ្នាំម្រក្សណ៍ខ្មុកខ្មៅនឹងឆ្លុះបញ្ចាំងពន្លឺប្រាក់ស្រទន់។ មិនមែនជាពណ៌ប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជា​ពណ៌របស់ព្រះច័ន្ទនៅពេលយប់។

គួរឲ្យស្តាយ សព្វថ្ងៃនេះ លើកលែងតែថ្ងៃដែលមានព្រឹត្តិការណ៍ពិសេស វត្តមិនបើកទ្វារនៅពេល​យប់​នោះ​ទេ ដូច្នេះ​យើង​ពិបាក​នឹង​មើលឃើញទិដ្ឋភាពដ៏អស្ចារ្យនេះខ្លាំងណាស់។

វត្តពន្លឺមាសគឺជានិមិត្តរូបនៃអំណាច។

ជាប្រភេទលោហៈដ៏កម្រ និងមានតម្លៃ ដែលមនុស្សធម្មតាពិបាកនឹងមាន ប្រើសម្រាប់បង្ហាញពីទ្រព្យ​សម្បត្តិ និង​អំណាច​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ។

ផ្ទុយទៅវិញ វត្តពន្លឺប្រាក់ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយមានគោលបំណងស្វែងរកតម្លៃខាងផ្នែកស្មារតី។

ដូច្នេះហើយ សូមកុំសម្លឹងមើលវត្តពន្លឺប្រាក់ដែលប្រៀបបីដូចជាស្ថាបត្យកម្មដាច់ដោយឡែក។ ផ្ទុយទៅវិញ សូមក្រឡេកទៅមើលសួនច្បារជប៉ុនដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ដែលហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញវត្ត និងទេសភាពធម្មជាតិ​ដ៏​ទូលំ​ទូលាយ។

ទាំងអស់នេះរួមបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជាស្នាដៃសិល្បៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។

ក្នុងសោភ័ណភាពជប៉ុនមានគោលគំនិតស្នូលមួយនិយាយថា “ភាពស្រស់ស្អាតដែលពេញលេញលុះត្រា​តែ​ស្រប​នឹង​ធម្មជាតិ” ។

សិល្បៈសួនច្បារជប៉ុនក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើគំនិតនេះដែរ។ មិនត្រឹមតែសួនច្បារក្នុងបរិវេណទើបជាទេសភាពស្រស់ស្អាតនោះទេ ជួរភ្នំពីចម្ងាយ សមុទ្រនៅលើជើងមេឃ ព្រះច័ន្ទ និងសូម្បីតែព្រះអាទិត្យ សុទ្ធតែត្រូវបានបញ្ចូលក្លាយជាផ្នែកមួយនៃផ្ទាំង​រូប​ភាព។

ដូច្នេះហើយ ប្រហែលជាវត្តពន្លឺប្រាក់បង្ហាញរូបរាងពេញលេញតែ​នៅ​យប់​ដែល​មាន​ព្រះច័ន្ទ​ពេញ​វង់​​ប៉ុណ្ណោះ។

នោះលែងជារចនាសម្ព័ន្ធស្ថាបត្យកម្មធម្មតាទៀតហើយ ប៉ុន្តែជាចំណុចកំពូលនៃសោភ័ណភាពជប៉ុន។

ប្រជាជនជប៉ុនបានមើលឃើញពន្លឺប្រាក់ក្រោមស្រមោលខ្មៅដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ជាសោភ័ណភាពដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ស្រទន់ និងជ្រាលជ្រៅ ហើយក៏ជាចំណុចលេចធ្លោនៃប្រទេសនេះផងដែរ។

ប្រសិនបើនៅថ្ងៃណាមួយមានឳកាសទៅលេងទីក្រុងបុរាណ Kyoto សូមកុំទៅមើលតែប្រាសាទពន្លឺ​មាស។ គួរ​តែ​ចំណាយ​ពេល​ខ្លះ​ដើម្បី​ដើរមើលក្នុងបរិយាកាសដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃប្រាសាទពន្លឺប្រាក់។

នៅពេលដែលយើងយល់អំពីរឿងរ៉ាវបង្កប់នៅពីក្រោយប្រាសាទ ប្រហែលជានៅកន្លែងដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងសួនច្បារ ក្រោមម្លប់ដើមស្រល់ចាស់ និងក្នុងពន្លឺព្រះច័ន្ទស្រមើស្រមៃនាពេលយប់ យើងអាចនឹង​មើល​ឃើញ “ពន្លឺប្រាក់” ដែលលោកមេទ័ពកាលពីសម័យនោះរំលឹកដល់។

ហើយនៅពេលនោះ សូមកុំដើរមើលតែប្រាសាទ។ សូមទុកឲ្យសួនច្បារទាំងមូល ភ្នំនៅពីចម្ងាយ ដើម​ឈើ និង​ផ្ទៃ​មេឃ​លាយ​បញ្ចូល​គ្នា​ក្នុងផ្ទាំងរូបភាពដ៏អស្ចារ្យ។

ព្រោះការរួមបញ្ចូលគ្នានោះទើបជាស្នាដៃសិល្បៈដ៏ពេញលេញ ដែលប្រាសាទពន្លឺប្រាក់បានថែរក្សាយ៉ាង​ស្ងប់​ស្ងាត់​អស់​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ។

Abe Kengo