នៅ​ជប៉ុន​តើ “សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​យោបល់” មាន​ដែរ​ទេ?

នៅជប៉ុន​តើ “សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​យោបល់” មាន​ដែរ​ទេ?

ប្រសិនបើខ្ញុំនិយាយថា ប្រទេសជប៉ុនមិនមានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិយោបល់នោះទេ តើប្រិយ​មិត្ត​ជឿ​ដែរ​ទេ?

យោងតាមអង្គការអ្នកយកព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន (RSF) ក្នុង​តារាង​ចំណាត់ថ្នាក់​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ពិភព​លោក​ឆ្នាំ ២០២៥ ប្រទេស​ជប៉ុន​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ៦០ ក្នុង​ចំណោម ១៨០ ប្រទេស។

ក្នុងចំណោមប្រទេសអភិវឌ្ឍ G7 ជប៉ុនហៀបនឹងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ចុងក្រោយ។

ដូច្នេះហើយ តើមានរឿងអ្វីកំពុងកើតឡើងនៅប្រទេសជប៉ុន?

ជាដំបូង បញ្ហាដែលសំខាន់បំផុតត្រូវនិយាយពី ការរាយការណ៍ដោយលម្អៀង​ដែល​ហៅថា “old media” – ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ និងកាសែតប្រពៃណី។

ក្នុងពិភពនយោបាយ និងមន្ត្រីរាជការ មានមនុស្សមួយចំនួនផ្តោតសំខាន់លើការការពារតំណែង និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ប៉ុណ្ណោះ។ មនុស្សទាំងនេះមិនចង់ផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននោះ​ទេ។

ដោយឆ្លៀតឱកាសនោះ មានករណីជាច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកថា បានធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពត្រូវចិនបញ្ជា​ដោយ​សម្ងាត់។

មនុស្សនៅក្នុង “old media” មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និទ្ធ​ជាមួយនឹង​បុគ្គល​ទាំងនោះ កំពុងចូលរួមរាយ​ការណ៍​​ដោយ​លម្អៀង​ក្នុង​គោល​បំណង​​រារាំង​​​នាយករដ្ឋមន្ត្រី Takaichi – ជាអ្នកដែលកំពុង​ខិត​ខំប្រឹង​ប្រែង​ជម្រុញ​កំណែ​ទម្រង់។

ពួកគេបានប្រកាសពាក្យសម្តីដូចខាងក្រោម៖

• “ប្រសិនបើនៅតែបន្តបែបនេះ ប្រទេសជប៉ុននឹងដួលរលំ!”

ពួកគេបន្តអំពាវនាវឲ្យមានការដំឡើងពន្ធ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង ជប៉ុនជាប្រទេសដែលផ្តល់ប្រាក់កម្ចីច្រើន​ជាង​គេ​នៅ​លើ​ពិភព​លោក។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ភាគច្រើនបំណុលសាធារណៈ (មូលបត្ររដ្ឋាភិបាល) ក៏ត្រូវបានកាន់កាប់ក្នុងស្រុកផងដែរ។ នេះ​ជា​ស្ថានភាព​​ខុស​​គ្នា​​ទាំង​​ស្រុង​​បើ​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង​​បញ្ហា​របស់​បណ្តា​ប្រទេស​ផ្សេងទៀត។

ទោះបីជាពន្ធជាមធ្យមបច្ចុប្បន្នជិតស្មើនឹងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់ចំណូលទៅហើយ ពួកគេនៅតែបន្តបញ្ជាក់ថាចាំបាច់ត្រូវដំឡើងពន្ធបន្ថែមទៀត។

ប្រាក់ពន្ធដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះត្រូវបានបែងចែកទៅឲ្យអាជីវកម្មនានាក្រោមទម្រង់ខុសៗគ្នា ឬហូរចូលអង្គការដែលគ្មានន័យ ដោយក្លាយជាកន្លែងទទួលមន្ត្រីរាជការបន្ទាប់ពីចូលនិវត្តន៍ជា​មួយ​នឹង​អត្ថប្រយោជន៍​ខ្ពស់។

ដើម្បីបំបែករចនាសម្ព័ន្ធនោះ និងជួយឲ្យជប៉ុនត្រឡប់ទៅរកទិសដៅត្រឹមត្រូវឡើងវិញ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Takaichi កំពុងចាត់វិធានការ។ ហេតុដូច្នេះ មនុស្សទាំងនោះយល់​ឃើញ​ថា​ត្រូវ​ផ្តួល​លោក​​ស្រីមិន​​ថា​ប្រើ​មធ្យោបាយ​អ្វី​នោះ​ទេ ហើយ​តែង​តែ​ចេញ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ដែលមិនអំណោយផលសម្រាប់នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី។

ឆ្លើយតបទៅនឹងព័ត៌មាននេះ នៅលើបណ្តាញសង្គម ប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាកំពុងលើកឡើងពីការជំទាស់។ តាមរយៈវេទិកាបណ្តាញសង្គម អ្នកប្រើប្រាស់ខិតខំប្រឹងប្រែងលាតត្រដាងការពិត ផ្សព្វ​ផ្សាយ​​ព័ត៌មាន​ដែល​ត្រឹម​ត្រូវដល់សាធារណ​ជន។​ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​បែរ​ជារកមធ្យោបាយ​​បិទ​​គណនី​​ទាំង​​នេះ។

ទាក់ទងនឹងចំនួនសំណើសុំលុបអត្តបទពីភាគីរដ្ឋាភិបាលដែលបានផ្ញើទៅកាន់ X (ពីមុនហៅថា Twitter) ប្រទេសជប៉ុននាំមុខគេលើពិភពលោក ច្រើនជាងបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀត។

ប្រហែលជាពាក់កណ្តាលសំណើសុំលុបអត្តបទសរុប​របស់រដ្ឋាភិបាលនៅទូទាំង​ពិភព​លោក​មក​​ពី​ប្រទេស​​ជប៉ុន។

ជាការពិតណាស់ ក្នុងចំណោមអត្តបទដែលត្រូវបានស្នើឲ្យលុបចេញអាចនឹងមានទាំងគណនីដែល​​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ការដែលមានចំនួនរហូតដល់ទៅពាក់កណ្តាលនៅ​លើ​ពិភព​លោក ច្បាស់​ណាស់​ជា​ស្ថាន​ភាព​ដែល​មិន​ធម្មតា។

ហើយទោះបីជាត្រូវបានលុបចេញក៏ដោយ ខ្លឹមសារដែលរិះគន់ “old media” នៅតែបន្តកើនឡើង​។ ព្រោះតែមិនអាចលុបចោលទាំងអស់ ពួកគេចាប់ផ្តើមធ្វើពុតជាពលរដ្ឋធម្មតា និងបន្តផ្សព្វ​ផ្សាយ​​ព័ត៌មាន​​លម្អៀង​នៅ​​លើ​​បណ្តាញ​​សង្គម។

ទោះបីជាទទួលបានការរិះគន់ជាច្រើនពីអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុង comment ពួកគេនៅតែមិនបញ្ឈប់។

ស្ថានភាពផ្សព្វផ្សាយដោយលម្អៀងរបស់ “old media” កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ រហូតដល់ថ្នាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រី Takaichi បានចាប់ផ្តើមចាត់វិធានការធ្វើអន្តរាគមន៍។

ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ជាតិ NHK បានទទួលការរិះគន់ព្រោះតែមានចេតនាកែសម្រួលសេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលមានទំនោរបន្ទោសជប៉ុនទាក់ទងនឹងបញ្ហា​តាន​តឹងជាមួយប្រទេសចិន – ខ្លឹមសារ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​មិនសមស្របផ្សព្វផ្សាយនៅ​លើ​ស្ថានីយ៍​ទូរទស្សន៍​ជាតិ។

បច្ចុប្បន្ននេះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនកំពុងពិភាក្សាយ៉ាងម៉ត់ចត់វិធានការចាត់ចែងចំពោះ “old media” រួម​ទាំង NHK យ៉ាង​ណា​នា​ពេល​អនាគត។

បច្ចុប្បន្នជប៉ុនកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងឆ្ពោះទៅរកទម្រង់ដែលត្រឹមត្រូវជាងមុន។

ទោះជាយ៉ាងណា សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ និងជាពិសេសប្រជាជនជប៉ុន ការរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍប្រទេស​មិនមែនជាអ្វីដែលគួរតែធ្វើនោះទេ មិនថាឥឡូវនេះ ឬនៅពេលណាក៏ដោយ។

ការ​ប្រឈម​រវាង “old media” និង​​អ្នក​​ប្រើ​ប្រាស់​​បណ្តា​ញសង្គមនឹងទៅជាយ៉ាងណា?

នៅប្រទេសជប៉ុន ការបោះឆ្នោតដ៏ធំមួយនឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងខែកុម្ភៈ។

យុវជន​កាលពីមុន​មិន​ចាប់អារម្មណ៍​នឹង​នយោបាយ ហើយក៏មិនទៅបោះឆ្នោតនោះដែរ សព្វថ្ងៃតាមរយៈបណ្តាញសង្គមអាចនឹងមានអារម្មណ៍ខឹងសម្បារ ហើយចាប់ផ្តើមចូលរួមក្នុងការបោះ​ឆ្នោត។

នេះជាលំហូរដ៏​ខ្លាំងក្លាដែលមិនអាចបញ្ឈប់បាន។

សង្ឃឹមថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងក្លាយជាឱកាសដ៏ល្អមួយដើម្បីបង្ហាញពីខ្លឹមសារទៅកាន់ពិភព​លោក​ទាំង​មូល​ថា គំនិតដែលថា “ឲ្យតែ​ខ្លួន​មាន​ប្រយោជន៍​ទៅ​បាន​ហើយ” មិន​អាច​ស្ថិត​ស្ថេរបាន​​យូរ​​ឡើយ។

Abe Kengo